Το βράδυ της Παρασκευής ο Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα με το οποίο η Ρωσία εξαιρείται από νέο μέτρο κυρώσεων που ενέκρινε το Κογκρέσο τον προηγούμενο μήνα. Η κίνηση προσφέρει ακόμη μία οικονομική σανίδα σωτηρίας στον πρόεδρο της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν. Έρχεται ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες στρέφονται προς τη Μόσχα και ζητούν βοήθεια ώστε να υποχωρήσουν οι τιμές των καυσίμων.
Οι New York Times εκτιμούν ότι ακριβώς αυτό εξηγεί την απόφαση, η οποία προκάλεσε αγανάκτηση πρώτα στην Ουκρανία και, σε δεύτερο επίπεδο, στην Ευρώπη. Τις τελευταίες εβδομάδες ο Αμερικανός πρόεδρος έχει έρθει πιο κοντά στη Ρωσία και έχει στραφεί εναντίον της Ουκρανίας. Αφορμή είναι η απογοήτευσή του για τις επιθέσεις του Κιέβου σε ρωσικά διυλιστήρια, που ωθούν ανοδικά τις τιμές του πετρελαίου σε όλο τον κόσμο.
Η άνοδος του πετρελαίου ακριβαίνει τη βενζίνη στις Ηνωμένες Πολιτείες και τροφοδοτεί τον πληθωρισμό. Οι ενδιάμεσες εκλογές απέχουν λίγες εβδομάδες και θα μπορούσαν να στοιχίσουν στους Ρεπουμπλικανούς τον έλεγχο του Κογκρέσου.
Στο στόχαστρο των κυρώσεων βρίσκονταν Ρώσοι αξιωματούχοι, ολιγάρχες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Το μέτρο εντασσόταν σε νόμο που φέρει το όνομα του γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκράχαμ, Ρεπουμπλικανού από τη Νότια Καρολίνα, ο οποίος πέθανε τον Ιούλιο. Είχε αφιερώσει περισσότερο από έναν χρόνο στην προσπάθεια να συγκεντρώσει στήριξη για τη ρύθμιση. Ο νόμος αποσκοπεί στον περιορισμό των πόρων που χρηματοδοτούν τον πόλεμο της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας και έδινε στον Τραμπ επιπλέον εξουσίες για δασμούς. Τις εξουσίες αυτές θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει ώστε να τιμωρήσει χώρες που εξακολουθούν να συναλλάσσονται με τη Ρωσία, ανάμεσά τους η Κίνα και η Ινδία.
Στο επίκεντρο το πετρέλαιο
Η αρμοδιότητα του Λευκού Οίκου να χορηγεί εξαιρέσεις ή απαλλαγές από κυρώσεις είναι ευρεία. Ο νέος νόμος απαιτεί από τον Τραμπ να ενημερώσει το Κογκρέσο μόνο αν επιλέξει να μην επιβάλει τους οικονομικούς περιορισμούς στη Ρωσία. Δύο ημέρες πριν αρχίσει η ισχύς του, ο πρόεδρος έκανε χρήση ακριβώς αυτής της δυνατότητας.
Στο διάταγμα δηλώνει ότι αίρει την εφαρμογή των κυρώσεων, των περιορισμών και των δασμών του Νόμου Γκράχαμ. Έχει υποβάλει, προσθέτει, βεβαίωση στο Κογκρέσο ότι η χορήγηση τέτοιας απαλλαγής εξυπηρετεί, αυτή τη χρονική στιγμή, τα εθνικά συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το διάταγμα δεν διευκρινίζει γιατί η άρση των κυρώσεων υπηρετεί τα αμερικανικά συμφέροντα. Δεν αναφέρει ούτε το σκεπτικό που επικαλείται ο Τραμπ ενώπιον του Κογκρέσου για τις απαλλαγές.
Αναλυτές αποδίδουν τις εξελίξεις στην ενεργειακή ακρίβεια στις ΗΠΑ και στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, με τη χαρακτηριστική διατύπωση «όλα για το πετρέλαιο». Ζήτημα παραμένει αν οι κινήσεις του Τραμπ θα αποδώσουν όντως για τους Αμερικανούς ψηφοφόρους και αν, έως τις κάλπες, προλαβαίνουν να αποσύρουν τη δυσαρέσκειά τους και να τη μετατρέψουν σε ψήφο υπέρ των Ρεπουμπλικανών.
Την περασμένη εβδομάδα ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι είχε καταλήξει σε συμφωνία με τον Βλαντίμιρ Πούτιν και ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα ξεκινήσουν εισαγωγές ρωσικού ντίζελ. Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ήρε προσωρινά τις κυρώσεις στις εξαγωγές ρωσικού ντίζελ, προκειμένου να επιτραπεί ο εφοδιασμός της παγκόσμιας αγοράς. Έδωσε επίσης στους Ρώσους παραγωγούς ενέργειας γενική άδεια πώλησης καυσίμου ντίζελ έως τον Απρίλιο.
Η απόφαση εξόργισε τον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι και προκάλεσε αντιδράσεις από Ευρωπαίους αξιωματούχους. Αυτή την εβδομάδα ομάδα γερουσιαστών από τα δύο κόμματα κάλεσε τον Τραμπ να ανακαλέσει την εξαίρεση που αφορά το ντίζελ. Η παροχή εξαίρεσης από τις κυρώσεις προκάλεσε, παράλληλα, άμεση αποδοκιμασία από επικριτές στο Κογκρέσο, οι οποίοι είχαν προβλέψει ότι ο Τραμπ δεν θα τις επέβαλε.
Έντονες αντιδράσεις Δημοκρατικών για «οικτρή αποτυχία» ηγεσίας
Ο Δημοκρατικός βουλευτής της Βιρτζίνια Ντον Μπάγιερ δήλωσε ότι η πρόσφατη συνθηκολόγηση του Τραμπ έναντι του Πούτιν προδίδει ξανά τους Ουκρανούς εταίρους των Ηνωμένων Πολιτειών. Αψηφά, πρόσθεσε, τη σαφή βούληση του Κογκρέσου, όπως αυτή αποτυπώνεται σε νομοθεσία που στοχεύει στην τιμωρία της Ρωσίας για τον παράνομο επιθετικό πόλεμό της.
Η γερουσιαστής Ελίζαμπεθ Γουόρεν από τη Μασαχουσέτη, ανώτερη Δημοκρατική στην Επιτροπή Τραπεζικών Υποθέσεων, έκανε λόγο για «οικτρή αποτυχία» ηγεσίας. Όπως ανέφερε, αίροντας τις κυρώσεις ο Τραμπ περιφρονεί προκλητικά την εντολή του Κογκρέσου να ενταθεί η πίεση προς το Κρεμλίνο και επιτρέπει ταυτόχρονα στον Βλαντίμιρ Πούτιν να συνεχίσει τον επιθετικό του πόλεμο.
Ο νόμος για τις κυρώσεις ήταν έμπνευση του Γκράχαμ, ο οποίος τηρούσε σκληρή στάση απέναντι στη Ρωσία και υπήρξε στενός σύμμαχος του Τραμπ. Η νομοθετική ρύθμιση, που επρόκειτο να τεθεί σε ισχύ στις 18 Οκτωβρίου, συγκέντρωσε στήριξη και από τα δύο κόμματα. Αυτό συνέβη παρά τις ανησυχίες ότι ο πρόεδρος ενδέχεται να μην τηρήσει τις απαιτήσεις περί κυρώσεων και ότι θα μπορούσε να κάνει κατάχρηση της εξουσίας του για την επιβολή δασμών.
Αβέβαιο το όφελος για την οικονομία των ΗΠΑ
Στο εκτελεστικό διάταγμα ο Τραμπ ανέφερε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα παρακολουθούν τις αγορές ρωσικού πετρελαίου από άλλες χώρες. Οι σύμβουλοί του, πρόσθεσε, θα εισηγηθούν αν χρειάζεται να ληφθούν περαιτέρω μέτρα για τους δασμούς.
Αδιευκρίνιστο παραμένει αν η άρση ορισμένων κυρώσεων σημαίνει επάνοδο της Ρωσίας στο δυτικό χρηματοπιστωτικό σύστημα, έπειτα από χρόνια απομόνωσης.
Ο Ντάνιελ Τάνεμπαουμ, εταίρος στην Oliver Wyman, συμβουλευτική εταιρεία που συμβουλεύει τράπεζες για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και για θέματα κυρώσεων, εξήγησε ότι ο βασικός σκελετός των κυρώσεων εξακολουθεί να ισχύει. Κανείς, είπε, δεν θέλει να εκτεθεί σε κίνδυνο τη στιγμή που η εξαίρεση θα ανακληθεί. Δεν είναι βέβαιος ποιος θετικός αντίκτυπος θα υπάρξει, στην πράξη, για την αμερικανική οικονομία.

































